I lindur më 1962 në Piranë të Prizrenit, Haki Latifi u rrit në një familje arsimdashëse, e cila shkollimin e fëmijëve e kishte preokupim kryesor.

Hakiu pas shkollës fillore kryen shkollën e mesme dhe studimet për Gjuhë e letërsi në SHLP të Prizrenit dhe emërohet arsimtar në shkollën e fshatit të lindjes.

Është koha kur regjimi policor e ushtarak serb i ndjek dhe i ndëshkon të gjithë shqiptarët që refuzojnë zbatimin e masave okupuese. Kësaj nuk i shpëton as Hakiu, i cili detyrohet të largohet nga Kosova dhe të vendoset në Zvicër.

Mësuesi i ri, i brumosur me idealet iluministe të Rilindjes kombëtare, menjëherë lidhet me qarqet e mërgimtarëve dhe i rreket veprimtarisë atdhetare, duke u bërë pjesë e lëvizjes së madhe demokratike të Kosovës në krye me liderin historik Ibrahim Rugova, i cili fton shqiptarët për “Liri e demokraci” me sloganin “Me laps në Evropë”. Kësaj fryme i gjegjet dhe i shërben fuqishëm Haki Latifi, duke qenë në fokusin e veprimtarive atdhetare në Zvicër e më gjerë, që detyrë jetike kanë për ta ndihmuar materialisht dhe njëkohësisht për ta forcuar përpjekjen çlirimtare të popullit shqiptar të Kosovës në mposhtjen e robërisë. Hakiu vihet i tëri në shërbim të lirisë së atdheut.

2.

Në shembullin e Rilindësve tanë, Haki Latifi e hap kuletën dhe e mpreh lapsin në shërbim të çështjes së atdheut.

Ndër të parët nis organizimin e mërgimtarëve për grumbullimin e ndihmave për bashkatdhetarët në Kosovë, që okupatori po tentonte t’i gjunjëzonte përmes urisë, e njëherësh është ndër më aktivët në organizimin e tubimeve protestuese në Zvicër e më gjerë, për t’iu kundërvënë propagandës agresive dhe gënjeshtare serbe kundër shqiptarëve. Për këtë qëllim, Haki Latifi ka dhënë kontributin të vlershëm edhe nëpërmjet të shkrimeve, publicistike dhe letrare, që pasqyrojnë botën e pasur shpirtërore dhe idealizmin e tij të flaktë kombëtar.

Shkrimet publici-stike lexuesit kanë pasur rastin t’ia lexojnë nëpër periodikun e kohës, ndërsa krijimet poetike të përmbledhura në vëllimin me titullin simbolik “Rrënjët e fisit të lashtë” tash po e shohin dritën e botimit nën përkujdesjen e shtëpisë botuese “Fidani” në Prizren.

Libri “Rrënjët e fisit të lashtë” është rezultat i entuziazmit krijues nën ndikimin e plotë të artit popullor, ndonëse autori kultivon vargje të lira, krejtësisht të përveçme, duke mos i përfillur as normat elementare teorike të poetikës. Pra, kemi të bëjmë me një poezi tepër individualiste të veçantë që është e afërt me shijen e lexuesve të rëndomtë. por është shumë diskutabile për lexuesit me formim të mirëfilltë letrar dhe specialistët e letërsisë.

Libri përbëhet nga shtatë cikle.

“Ëndrrat e kaltra” titullohet cikli i parë dhe i kushtohet prindërve, vëllezërve e motrave dhe njerëzve të dashur të rrethit familjar, që janë një zjarr i pashuar në zemrën e poetit kurbetçi. 

Cikli i dytë “Plisi dhe lule bozhuret” ka të bëjë me figurat heroike të Kosovës, si: Ibrahim Rugova, kolonel Ahmet Krasniqi, Sali Çekaj, Agim Ramadani, Tahir Zemaj, Fehmi Agani, Ukshin Hoti, Ukë Bytyçi, Ekrem Rexha e të tjerë burra që janë drita e lirisë së Kosovës. Te këto vjersha madhërohen vlerat kombëtare, siç është flamuri kombëtar: (“Hijerëndë ti valon dhe i bashkon/ Anembanë nipat e Dedë Gjon Lulit“ f. 50 ); ose kur shpreh urtësinë trimërore të heroit Agim Ramadani: (“I urtë, i qetë mes pëllumbave/ Stoik para plumbave / I lehtë me pendë e brushë/ I tmerrshëm ishe me pushkë. ” f. 55). Më shumë se për vlerën artistike autori gjakon që përmbajtjen ta bëjë sa më të gjerë, sa më të pasur e sa më të dobishme, prandaj në këtë cikël janë edhe disa vjersha që ruajnë kontinuitetin e traditës historike: “Plisi”, “Lidhja e Prizrenit”, “Kullat shqiptare”, “Beteja e Piranës”, “Martirët e Krushës”, “Kosova Republikë”, “Çlirimi i Kosovës”, “Flamuri dardan” etj.

Në ciklin e tretë “Rrënjët e fisit të lashtë” autori derdh mallëngjim për vendlindjen, natyrën e bukur, lumin, stinën e verës dhe bjeshkët, mbrëmjet e freskëta në fshatin e lindjes, por edhe çaste madhështore kujtimesh të ngulitura nga fëmijëria në kujtesën e autorit, siç është kujtimi për qerren me rrota gome, që për lexuesin e sotëm mund të duket si një kujtim absurdi, por që në të vërtetë vjersha ka të bëjë me kthesën e madhe tekniko-teknologjike shumë të rëndësishme për jetën rurale kosovare. Në këtë varg krijimesh hyjnë edhe: “Vrapuesja e Prizrenit”, “Vallja opojare” , “Lajmëtari”, “Në bjeshkë” etj.

Cikli i katërt “Loti i kurbetçarit” shpreh dhembjen shekullore të djalërisë shqiptare e cila që është detyruar të merr botën në sy për ta siguruar bukën e gojës së familjes, ndërsa cikli në vazhdim, i pesti “Një e vetme zemër” trajton motive intime dashurore, ku shquhen sidomos poezitë: “E ëmbël”, “Dasma jonë”, “Takimi në ëndërr”, “Takimi me drenushën”, “Përmallimi” etj.

Interesant është edhe cikli i gjashtë “Qiriu dhe errësira” ku autori trajton motive sociale, njeriun në kohë e në rrethana të pavolitshme jetësore, që shkaktohen për arsye të moskujdesit të duhur shoqëror. Autori me shumë dhembje qan hallin e të pastrehëve: (“Të pastrehët janë pa rrënjë/ bien, rrokullisen, askush nuk e di sa lëndohen… f. 143); ndërkohë që te poezia “Dhimbja” autori shprehet: (“Tash më mirë e di/ Si duhet dhimbjen me e pa/ Dhe më i fortë me u bë para vetes/ Lotin duke e fsheh/ Në thellësi të zemrës. f. 135). E bukur është edhe poezia “Përshëndetja e punëtorit”: (“Nga hekurishtja/ Një burrë vjen drejt meje/ Me rroba zhgjyrç, ecje të rëndë/ Me një shikim sfidues/ Kuvendon me veten… ” f. 140).

Vëllimi “Rrënjët e fisit të lashtë” përmbyllet me ciklin e bukur “Stina e qershive”, që përbëhet me poezi për fëmijë, të cilat autori pos temave të përgjithshme: stinëve të vitit, shkollës, gjuhës shqipe, pemëve e luleve, ka sistemuar edhe disa vjersha të zgjedhura kushtuar nipave dhe mbesave. Është kjo një mbyllje e mirë e librit të Haki Latifit, i cili po hyn në botën e madhe të librit me vargje të sinqerta dhe dashuri të pastër.

Prishtinë, shtator 2022

The post VARGJE TË SINQERTA, ME DASHURI TË PASTËR appeared first on Prizreni Sot.

Shkruan: Haki Latifi

Sasia e madhe e reshjeve të shiut e ka bërë që disa lumenjë në vend të fryhen e të dalin nga shtrati, duke shkaktuar përmbytje.

Dalja nga shtrati e lumejve Dirini i Bardh dhe Toplluha në Rajonin e Përdrinisë është bërë problematike, duke shkaktuar përmbytjen e tokave, shtepive të banuara dhe të bisneseve në gjithë gjatësinë e tij në rajonin e Përdrinisë. Gjatë vërshimeve u përmbyten shtëpi të banuara, me dhjetra hektar tokë bujqësore e bisnese të fshatrave të rajonit të Përdrinisë. Si pasojë e vërshimeve, uji ka depërtuar nëpër objekte banimi në një pjesë të këtij lokaliteti afër rrugës magjistrale Prizren- Gjakovë, ndërsa ka mbytur edhe bagëti të imëta të blegtorëve në stallën ku i mbanin ato. Banorët janë detyruar të evakuohen dhe të strehohen në objekte tjera banimi, ndërsa dëmet në amvisëri dhe të elektroshtëpiakëve janë të shumta. Realiteti i kësaj situate të rënd, nuk është i panjohur për strukturat përgjegjëse si Bordi i Kullimit dhe pushteti vendor. Në situata emergjente ata mblidhen dhe e vizitojnë këtë rajon duke propozuar zgjidhje të çastit por asnjëherë përfundimtare. Nëse reagohet tash zgjidhjet janë me kosto më të ulët, ndërsa nesër kostot do të jenë shumë të larta në mos të pamundura. Në vendbanime rrjetet e kanalizimeve janë të ngulfatura me mbeturina dhe qesin në sipërfaqe materje fekale që paraqesin rrezik potencial për shpërthime epidemike të sëmundjeve ngjitëse.

Ky shkrim pretendon të sensibilizoj opinionin publik por edhe të zgjoj ndjenjën e detyrës të atyre që paguhen edhe me taksat e banorëve të kësaj zone. Por ajo që ende të bën përshtypje është fakti që vetëm “Tërbimi i lumejve“ e zgjon nga gjumi burokracinë e pushtetit lokal dhe atij qëndror. Sepse kërcnimi i vërshimeve vazhdon me gërryerje që sot po kanos të gjithë vendbanimet dhe fushën e Përdrinisë përgjatë lumit Toplluha. Pasi që sa herë ka reshje të shpeshta të shiut, banorët e këtij rajoni përballen me vështirësi të shumta.

Si rezultat i devijimit të shtratit të lumit është gjendja më e keqe e krijuar nga kompanitë ilegale që shfrytëzojnë resurset e rërës dhe zhavorrit pa leje dhe kritere në të cilën Kosovës do t’i kushtojë shumë. Si pasoj e këti shfrytëzimi, shtrati i Drinit të Bardh dhe Lumit Toplluha është shkatërruar nga firmat e seperacioneve të nxjerrjes së zhavorrit pa kurrfarë kontrolli, por edhe vetë qytetarët që ua kanë shitur tokat e tyre për përfitime për nxjerrjen e zhavorrit.

Është mirë që institucionet shtetërore të Kosovës të ndërmarrin hapa konkretë nga mekanizmat shtetërorë për kontrollin e gjendjes dhe parandalimin e gjithë atyre që bëjnë eksploatim të egër e të pakontrolluar të Drinit të Bardhë dhe të lumenjve tjerë. Por është pergjegjësi edhe e vet qytetarëve që bashkërisht të jenë ata që çdo ditë kujdesen për ambientin dhe mjedisin ku jetojmë, duke edukuar edhe gjeneratat e reja për mbrojtjen e natyrës sonë e veçanërisht ambientit natyror të regjionit jugor të Kosovës.

The post Rajoni i Përdrinisë i trasuar nga “tërbimi” i lumejve Toplluha dhe Drini i Bardh appeared first on Prizreni Sot.